Recensie: Dansen met de vijand van Janke Dekker Producties

Paul Glaser heeft aan zijn vaders kant van de familie maar één ander familielid dan zijn vader, zijn tante Roosje. Roosje woont in Zweden, want ze is met een Zweedse man getrouwd, daarom ziet Paul haart ook niet. Het enige wat hij weet is dat hij Joods is en dat zijn opa en oma dood zijn. Nooit eerder heeft Paul echt nagedacht over zijn herkomst en zijn familie, tot hij Auschwitz-Birkenau bezoekt waar hij een schokkende ontdekking doet. Er staan stapels met koffers en op één koffer staat de naam Glaser en het land Holland. Dat zet Paul aan het denken en hij zoekt contact met tante Roosje in Stockholm, die hem aanvankelijk helemaal niet wil spreken. Ze heeft gezworen om nooit meer over de oorlog te praten en hoe zij danste met de vijand om de concentratiekampen te overleven.

26apr_Dansen-met-de-Vijand-2018-067-800x532 John, de vader van Paul, heeft zijn zus veroordeelt voor haar daden. Hij vertelde Paul alleen dat zijn tante fout was in de oorlog en verder praatte hij er niet over.De oude Roosje heeft de jonge Roosje verdrongen, ze heeft het boek van de jonge Roosje dichtgeslagen om nooit meer te openen. Maar daar brengt Paul verandering in. Ze begint steeds meer te praten over vroeger, eerst in kleine fragmenten, daarna steeds meer. De liefdes en de moeilijkheden passeren allemaal de revue vanuit Roosjes perspectief. Paul belooft zijn tante niet te zullen veroordelen en krijgt het hele verhaal te horen. Maar was tante Roosje nou echt fout? Was het niet gewoon een overlevingsstrategie?

De thematiek vind ik allereerst prachtig. De vragen wat goed en fout is, of je wel mag oordelen over het handelen van iemand en of je überhaupt bestaansrecht hebt grijpen mij erg aan. Dat wordt in deze voorstelling heel mooi en goed uitgewerkt. Het spel is van een heel hoog niveau. De rollen zijn complex en worden goed vertolkt. Truus te Selle zet een krachtige Roosje neer, die duidelijk worstelt met haar verleden. Elke keer als de oude Roosje over haar jongere versie verteld kijken de actrices elkaar aan, alsof er om toestemming wordt gevraagd om het verhaal te mogen vertellen. Hoe tante Roosje steeds losser komt naarmate het stuk vordert is zo goed gespeeld dat men het bijna niet door heeft, en dat vind ik echt heel knap. Aan het einde omhelzen de oude en de jonge Roosje elkaar, dat was zo’n ontroerend moment dat ik even een traantje moest wegpinken.

Te Selle speelt tevens ook een mannenrol die ze tevens goed neerzet. Ze speelt nog een man in het leven van de jonge Roosje, Hans, die Roosje en haar moeder uiteindelijk verraad. Als Te Selle van oude Roosje naar Hans gaat qua personage, doet ze een jasje aan. Het is verrassend om te zien hoe er met zulke kleine details nieuwe personages worden gecreëerd.

Selectie-Dansen-met-de-Vijand-2018-080-2560x1703
Valéry van Gorp en Lykele Muus, foto: Janke Dekker Producties

Roosje was een zeer flamboyante dame met een uitstraling van heb je me jou daar, en dat wordt door Valéry van Gorp heel goed gespeeld. Ze zet een krachtige en jeugdige Roosje neer met als levensmotto ”Als ze oorlog willen kunnen ze die krijgen”. Valéry danst veel in het stuk en dat doet heel goed. Je hoeft er niet aan te twijfelen of zij Roosje wel vertolkt, zij ís Roosje. Valéry speelt strak en daardoor wordt haar personage een echte powervrouw die doet waar ze voor staat. Ze gaat veel relaties aan, maar verbreekt ook weer de banden op het moment dat ze niet meer met die man wil samen zijn en gaat zelfs scheiden van haar man in de jaren 40 (wat een schande was). Op het moment dat ze geen dansles meer mag geven start ze een eigen dansschool bij haar ouders op zolder, en schrijft alle leerlingen van de dansschool van haar ex-man Leo dat ze bij haar lessen kunnen komen volgen. Want als Leo oorlog wil, dan kan hij dat krijgen. Ze is brutaal, ze weigert een ster te dragen en laat zelfs een Duitse officier een foto van haar maken met op de achtergrond het bord ”verboden voor joden”. De jonge Roosje heeft een hoog ”you go girl- gehalte” wat heel erg grappig en krachtig is. Ook al gaat deze voorstelling over de tweede wereldoorlog, zitten er toch hele luchtige stukken in die heel erg grappig zijn. Al heb je niet de tweede wereldoorlog meegemaakt, kun je je toch identificeren met de relaties en de problematiek in deze voorstelling, en dat is heel knap. Valéry van Gorp is allround heel erg goed, dat bewijst ze in dit stuk. Haar zang-, dans- en acteerkunsten zijn van een zeer hoog niveau.

Selectie-Dansen-met-de-Vijand-2018-090-2560x1703
Valéry van Gorp, Lykele Muus en Truus te Selle, foto: Janke Dekker Producties

De meeste rollen vertolkt Lykele Muus in dit stuk, van geliefden van Roosje tot haar SS kampleiding. Dit alles doet hij in dezelfde kleding, dus de kijker moet wel echt blijven opletten. Van zachtaardige man tot schreeuwende Duitser, hij zet het allemaal neer. In het begin komt hij op als Paul Glaser, en begint te vertellen over zijn tante. De speelstijl verandert van ”met een vriend aan de telefoon praten stijl” naar de hele zaal echt aanspreken en weer terug. Ik had het persoonlijk mooier gevonden als daar voor één stijl van acteren was gekozen.

26apr_Dansen-met-de-Vijand-2018-075-800x532Lykele danst ook in deze voorstelling en elke voorstelling opnieuw speelt hij weer alsof hij niet kan dansen. Maar natuurlijk  kan dat hij wel, hij speelt de mannen die met de jonge Roosje over het podium zwieren. Er zit veel verscheidenheid in karakters die hij vertolkt. Paul Glaser zet hij neer als een jonge jonge, die aanvankelijk maar niet heeft met zijn familiegeschiedenis. En later wordt hij neergezet als een serieus geïnteresseerde man. Lykele speelt tevens ook de vader van Paul, John. John en Roosje belanden nog in een ruzie met elkaar, waarin het er heftig aan toe gaat. Ze maken elkaar harde verwijten en komen tot de conclusie dat ze alle twee niet goed of fout waren. Dat moment was voor iedereen met broes en zussen herkenbaar en erg mooi. Lykele zet ook een SS’er neer die eigenlijk geen relatie mag hebben met Roosje, maar die hij wel aangaat. In zijn spel komt de strijd tussen wat je echt wil en waar je voor staat en loyaliteit terug. Al zijn rollen zet hij goed neer, hij laat een mooie balans tussen krachtig en fragiel spel zien, net als Truus te Selle. Maar wat Lykele in mij ogen wel beter had kunnen doen als voorbereiding op de rol van de Bossche Leo Crielaars is meer op zijn Brabants accent oefenen. Ik hoorde aan bepaalde woorden wel dat het een Bossche accent moest zijn, maar het nagebootste accent liet nog wel wat te wensen over. Maar je hebt wel lef als je als niet-Brabander  voor een hele zaal met Brabo’s hun accent na doet.

Selectie-Dansen-met-de-Vijand-2018-132-2560x1704
De oude Roosje wordt ten dans gevraagd door Paul en danst na jaren weer, foto: Janke Dekker Producties

Last but not least, Maurits Fondse, de muzikant van dit stuk. Maurits speelt alles zelf, tot het oorspronkelijke nummer wat onder het polygoonjournaalfragment zit, waar de echte Roosje dansend op te zien is. Maurits speelt alles heel mooi en strak, maar wel met gevoel. Dat past erg goed bij de speelstijl van Valéry van Gorp en bij de thematiek van het stuk. Maurits valt door zijn vakmanschap niet op, niet doordat hij saai is, maar omdat hij zo goed in het verhaal vermengt dat hij als een vanzelfsprekendheid vermengt met de rest van het decor.

Deze voorstelling geeft ik een 8,2 omdat ik het hele mooie en belangrijke thematiek vond die erg goed werd vertolkt. Het is een mooi verhaal wat je aan het denken zet. Het is zeker een aanrader om naartoe te gaan, maar door de af en toe wat complexere personages en nuances is dit in mijn ogen niet een voorstelling waar je als je weinig af weet van de tweede wereldoorlog en weinig toneel kijkt naar toe zou moeten gaan, want dan denk ik dat je te veel zal missen. De voorstelling daagde me uit om na te denken over levensvragen zoals of goed en fout bestaat en wat dat inhoud.  Ik heb erg van de voorstelling genoten!

Groetjes,

Josefine

Advertenties

kaartjes in the pocket: Dansen met de vijand

Toen ik kamp Vught bezocht was daar een tentoonstelling genaamd Dansen met de vijand, het verhaal over hoe Roosje Glaser concentratiekampen overleefde door met de vijand te dansen. Ze sprak er nooit over, tot haar neef, Paul Glaser, met haar contact opnam. Over dit wonderbaarlijke verhaal is een musical gemaakt, die nu in reprise is en ik ga er naar toe!

Ik wist wel dat er een musical van was, maar die was toen ik kamp Vught bezoch al afgelopen. Een tijdje geleden kwam ik er achter dat de musical van Janke Dekker producties in reprise was gegaan. Na wat dubben heb ik toch maar kaarten besteld.De voorstelling is naar mijn weten helemaal zoals de originele vertoning, alleen er is een gastwissel. Mike Weerts, die in de eerste opvoeringen Paul Glaser en alle andere mannenrollen heeft gespeeld is nu vervangen door de acteur Lykele Muus (schrijver van het boek Eland, en eerder te zien in Missie aarde en Soldaat van oranje).Door het gegeven dat alle mannenrollen maar door één acteur zullen worden gespeeld vind ik het een interessant stuk om naar te gaan kijken. De andere rollen worden gespeeld door Truus te Selle (bekend van de rol van Wilhelmina in Soldaat van oranje en veel meer) en Valéry van Gorp (vertolkte de jonge Fiona in de musical Shrek). Te Selle zal de rol van de oudere Roosje gaan vertolken en van Gorp de rol van de jonge Roosje.

 

Selectie-Dansen-met-de-Vijand-2018-080-2560x1703.jpg
Valéry van Gorp en Lykele Muus, foto: Janke Dekker producties

Ik heb de gave kans gekregen om een van de acteurs te interviewen, maar wie dat is ga ik nog niet verklappen… Ik ga het stuk op vrijdag 20 april zien in de Leest in Waalwijk.

 

Groetjes,

Josefine

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: